ویتامین A چیست و چه فوایدی دارد؟

ویتامین A چست؟

ویتامین آ یک ویتامین محلول در چربی است که وظایف مهمی را در بدن برعهده دارد:
-این ویتامین به تکثیر سلول ها طی فرایندی بنام تمایز سلول کمک می کند.
-برای بینایی بسیار مهم و ضروری است. اولین نشانه کمبود ویتامین آ، شب کوری است.
-این ویتامین برای رشد نطفه و جنین بسیار ضروری است.
-ویتامین آ برای محافظت از پوست، مخاط بینی، سینوس ها و سلامت دهان بسیار مفید است. این ویتامین در عملکرد سیستم ایمنی، رشد، تشکیل استخوان، باروری، ترمیم زخم و جراحت نقش بسزایی دارد.
 ویتامین آ بر دو دسته است:

  • دسته اول رتینوئیدها با منشا حیوانی که حاوی رتینول می باشند
  • دسته دوم کاروتنوئیدها با منشا گیاهی که حاوی بتاکاروتن هستند. بدن بتاکاروتن را به ویتامین آ تبدیل می کند.

کاروتنوئیدهای متشکل از لیکوپن، لوتئین و زیگزانتین خاصیت آنتی اکسیدان و حفاظت از قوه بینایی دارند.
در کشورهای توسعه یافته کمبود ویتامین آ بندرت مشاهده می شود اما خشکی چشم، شب کوری، اسهال و مشکلات پوستی از جمله علایم کمبود ویتامین آ می باشد. ویتامین آ برای حفظ سلامت بسیار ضروری است اما دوز بالای آن موجب مسمومیت فرد می شود. بنابراین توصیه می شود که ویتامین آ را بیش از حد مجاز و بدون تجویز پزشک مصرف نکنید. 
 

خواص ویتامین A:

 آکنه، پسوریازیس و سایر بیماری های پوستی:

کرم ها و قرص های حاوی رتینوئید محصولات دیگری از ویتامین آ هستند که برای درمان آکنه و پسوریازیس شدید استفاده می شوند. همچنین این محصولات با خاصیت آنتی اکسیدان برای درمان سایر بیماری های پوستی و چروک و پیری پوست مفید است. مصرف این داروها باید تحت نظارت پزشک انجام شود.
ایزوترتینوئین (آکوتان) یک داروی خوراکی برای درمان آکنه است که عوارض بسیار شدید و جدی دارد و مصرف آن به زنان باردار یا شیرده توصیه نمی شود. 

بیماری های چشمی:

مصرف ویتامین آ برای تقویت قوه بینایی بسیار مفید و ضروری است. افرادی که غذاهای حاوی ویتامین آ مصرف می کنند، کمتر دچار تحلیل عضلانی مرتبط با سن (AMD) می شوند. به علاوه افرادی که ویتامین آ را به رژیم غذایی خود اضافه می کنند، کمتر در معرض آب مروارید هستند. اما تاثیر مصرف مکمل های ویتامین آ بخوبی مشخص نشده است. مکمل ویتامین آ می تواند صدمات ناشی از retinitis pigmentosa که یک بیماری ارثی است و موجب شب کوری می شود را کمتر کند. به هرحال دوز بالای این ویتامین موجب مسمومیت می شود.

سرخک:

دادن مکمل ویتامین آ به کودکان دچار فقر این ویتامین می تواند شدت و عوارض سرخک را کمتر کند. کودکان دچار فقر ویتامین آ بیشتر در معرض ابتلا به عفونت و سرخک هستند. در برخی مناطق دنیا کمبود ویتامین آ بسیار شایع است و حداقل 1 درصد از افراد مبتلا به سرخک که دچار فقر ویتامین آ هستند، جان خود را از دست می دهند. بنابراین سازمان بهداشت جهانی، دادن مکمل ویتامین آ به کودکان مبتلا به بیماری سرخک را توصیه می کند. مصرف خودسرانه ویتامین آ توصیه نمی شود مگراینکه کودک دچار کمبود این ویتامین باشد. لذا این ویتامین باید طبق تجویز پزشک مصرف شود.

بیماری التهاب روده (IBD):

در افراد مبتلا به IBD یا بیماری کولیت یا کرون، مواد غذایی بسختی جذب بدن می شود. اغلب پزشکان به این بیماران مصرف مولتی ویتامین بخصوص ویتامین آ را توصیه می کنند.

سرطان:

تاثیر مصرف ویتامین آ بر پیشگیری از سرطان هنوز مشخص نیست اما افرادی که میوه ها و سبزیجات حاوی بتاکاروتن و سایر کاروتنوئیدها را مصرف می کنند، کمتر در معرض ابتلا به سرطان های سینه، کولون، مری، رحم و ملانوما هستند.
مطالعات نشان دادند که ویتامین آ و کارتنوئیدها برای پیشگیری، مبارزه و درمان انواع سرطان ها مفید می باشد اما برخی مطالعات ضمن اشاره به مضرات این ویتامین متذکر شدند که مصرف بتاکاروتن یا مکمل ویتامین آ با خطر ابتلا به سرطان مری در افراد سیگاری یا الکلی ارتباط دارد. به علاوه طبق تحقیقات، استفاده مناسب از ویتامین آ رشد غیرطبیعی سلول های رحم را در بیماری نئوپلازیای رحم کمتر می کند. همچنین سطح ویتامین آ و بتاکاروتن در خون افراد مبتلا به بیماری سرطان پوست، بسیار کم است.

مواد غذایی غنی از ویتامین آ:

ویتامین آ به شکل رتینیل پالمیتات در گوشت گاو، گوساله و جیگر مرغ، تخم مرغ، روغن ماهی، محصولات لبنی اعم از شیر، ماست، پنیر، کره و سایر پنیرها یافت می شود. بدن می تواند ویتامین آ را از بتاکاروتن و سایر کاروتنوئیدها بسازد. این ویتامین محلول در چربی در میوه ها و سبزیجات یافت می شود. سبزیجات برگدار تیره رنگ، سبزیجات و میوه های نارنجی و زرد ، سیب زمینی شیرین، هویج، کدو حلوایی و طالبی، زردآلو، هلو و انبه حاوی مقادیر زیادی بتاکاروتن هستند که با خوردن این مواد، سطح ویتامین آ در بدن افزایش می یابد.

سایر محصولات ویتامین آ:

مکمل های ویتامین آ به دو دسته رتینول یا رتینیل پالمیتات تقسیم می شوند و این ویتامین را می توان به صورت قرص یا کپسول در بازار تهیه کرد. بیشترین دوز این ویتامین 10هزار واحد است. مصرف این ویتامین باید طبق تجویز پزشک انجام شود. بیشتر مولتی ویتامین ها حاوی مقداری ویتامین آ هستند. بتاکاروتن برخلاف ویتامین آ در بدن ساخته نمی شود و دوز بالای آن خطراتی را برای فرد بهمراه دارد لذا توصیه می شود که قبل از هر اقدامی با پزشک مشورت کنید.

شیوه مصرف ویتامین آ:

ویتامین آ به همراه چربی موجود در مواد غذایی جذب می شود. بنابراین این ویتامین را با غذا مصرف کنید. مصرف دوز بالای ویتامین آ موجب مسمویت می شود بنابراین باید طبق دستور پزشک این ویتامین را مصرف کنید. مصرف روزانه ویتامین آ بدین صورت می باشد:
 کودکان تا 6ماهگی، 400 mcg
کودکان 7 تا 12ماهه، 500mcg
کودکان 1 تا 3سال، 300mcg
کودکان 4 تا 8سال، 400mcg
کودکان 9 تا 13سال، 600mcg
پسران 14 تا 18سال، 900mcg
دختران 14 تا 18سال، 700mcg
مردان 19 ساله به بالا، 900mcg
زنان 19ساله به بالا،700mcg
زنان باردار 14 تا 18ساله، 750mcg
زنان باردار 19 ساله به بالا، 770mcg
زنان شیرده 14 تا 18ساله، 1200mcg
زنان شیرده 19 ساله به بالا، 1300mcg
 

موارد خظرناک در مصرف ویتامین آ:

بدلیل عوارض جانبی قرص ویتامین آ باید در مصرف این ویتامین دقت و احتیاط کنید و طبق دستور پزشک آن را مصرف نمایید. مصرف مقدار زیاد ویتامین آ در زمان بارداری موجب نقص شدید در نوزاد می شود. از آنجایی که همه ویتامین ها حاوی مقداری ویتامین آ هستند لذا نباید مکمل ویتامین آ را جداگانه مصرف کنید. قرص ویتامین آ برای جنین مضرات و خطراتی بهمراه دارد لذا زنان باردار نباید این قرص را مصرف کنند. مصرف مقدار زیاد ویتامین آ موجب مسمومیت و نارسایی کبد و حتی مرگ می شود.
علایم مسمومیت شامل سردرد، خستگی، درد عضلانی و مفصل، خشکی پوست و لب، خارش، اسهال یا تهوع و ریزش مو می باشد.
مصرف غذاهای غنی از ویتامین آ بسیار مفید، ایمن و بی خطر هستند. مقدار مجاز ویتامین آ برای افراد 19ساله به بالا 10هزار واحد است اما به این افراد توصیه می شود که قبل از مصرف با پزشک مشورت کنند. افراد دچار بیماری کبد یا دیابت نباید مکمل های ویتامین آ را خودسرانه مصرف کنند و افراد سیگاری و الکلی نیز نباید مکمل بتاکاروتن مصرف کنند زیرا ویتامین آ و بتاکاروتن سطح تری گلیسرید که نوعی چربی خون است را افزایش میدهند. مصرف این مواد منجر به مرگ بیماران قلبی و سیگاری می شود. ویتامین آ به اشکال مختلف یافت می شود و مصرف آن برای آرامش، سیستم ایمنی، سرماخوردگی، تقویت بینایی، سلامت پوست و درمان آکنه مفید می باشد. درصورت مصرف انواع ویتامین ها ممکن است در معرض مسمومیت قرار بگیرید و اگر دوز بالای ویتامین آ را مصرف می کنید.

اثرات متقابل در ویتامین آ:

درصورت استفاده از داروهای زیر نباید ویتامین آ را بدون مشورت پزشک مصرف کنید.
-آنتی بیوتیک تتراسایکلین: افرادی که همزمان تتراسایکلین و دوز بالای ویتامین آ را مصرف می کنند، در معرض ابتلا به فشارخون درون شریانی هستند که این موجب افزایش فشار مایع مغزی می شود. -تتراسایکلین ها شامل دموکلوسایکلین (دکلومایسین)، مینوسایکلین (مینوسین) و تتراسایکلین (آکرومایسین) هستند.
-آنتی اسیدها: ترکیب ویتامین آ و آنتی اسید برای درمان زخم موثرتر از مصرف آنتی اسید بتنهایی است.
-داروهای ضدانعقاد خون: مصرف دوز بالای ویتامین آ در بلندمدت، خطر خونریزی در افرادی که داروهای ضدانعقاد خون بخصوص وارفارین(کامودین) را مصرف می کنند، افزایش می دهد. بنابراین به این افراد توصیه می شود که قبل از مصرف ویتامین آ با پزشک مشورت کنند.
-داروهای کاهنده کلسترول (داروهای بازدارنده اسید صفراوی): داروهای کلستیرامین(کوسترام) و کلستیپول (کلستید) میزان جذب ویتامین آ را کاهش داده و سطح این ویتامین را در بدن به حداقل می رساند. در چنین شرایطی مصرف ویتامین آ محلول در آب توصیه می شود.
دسته دیگری از داروهای کاهنده کلسترول بنام استاتین ها سطح ویتامین آ را در خون افزایش می دهند که از جمله می توان به داروهای زیر اشاره کرد:
-دوکسروبیسین که برای درمان سرطان استفاده می شود. طبق تحقیقات، ویتامین آ عملکرد دوکسروبیسین را تقویت می کند. افراد مبتلا به سرطان باید قبل از مصرف ویتامین آ یا هرگونه مکمل با آنکولوژیست مشورت کنند.
-داروهایی که در کبد تجزیه می شوند: مصرف دوز بالای ویتامین آ به همراه برخی داروهایی که در کبد تجزیه می شوند، منجر به نارسایی کبد و یا حتی از کار افتادن کبد می شود. برخی از این داروها شامل: استامینوفن(تیلنول)، کربامازپین (تگرتول)، ایزونیازید و متوترکستات می باشند. درصورت مصرف هریک از این داروها باید با پزشک برای مصرف ویتامین آ مشورت کنید.
-نئومایسین(میسفرادین): این آنتی بیوتیک میزان جذب ویتامین آ را در بدن کاهش میدهد.
-امپرازول (پریلوسک): امپرازول که برای رفلاکس یا سوزش معده مصرف می شود بر مکمل های بتاکاروتن اثر متقابل دارد اما هنوز تاثیر این دارو بر جذب بتاکاروتن مشخص نشده است. 
-رتینوئیدها: این دارو شکل دیگری از ویتامین آ می باشد که با دوز بالا تجویز می شود. افرادی که رتینوئید مصرف می کنند، نباید از مکمل ویتامین آ استفاده نمایند. به علاوه این داروها عوارض شدیدی بر جنین دارد. زنان باردار با انجام دو تست بارداری باید از عدم وجود این دارو در خون مطمئن شوند و باید قبل از مصرف این داروها تحت کنترل قرار گیرند. افرادی که رتینوئید مصرف می کنند باید مرتبا زیر نظر پزشک باشند. رتینوئیدها شامل آسیترتین (سوریاتان)، بگزاروتن (تارگترین)، ایزوتریتونین (اکوتان) و تازاروتن (آواگ) می باشند.
تریتینون (رتین-آ) معمولا به صورت کرم برای درمان آکنه و کاهش چین و چروک پوست تجویز می شود. درصورت عدم تمایل به مصرف مکمل ویتامین آ می توانید از رتین-آ استفاده نمایید.
اورلیستات و لوسترا: اورلیستات دارویی است که برای کاهش وزن استفاده می شود و اولسترا با افزودن به برخی غذاها مانع جذب چربی و کالری می شود. این داروها با جذب ویتامین آ از بدن محافظت می کند. به توصیه سازمان غذا و دارو، ویتامین آ و سایر ویتامین های محلول در چربی اعم از ویتامین دی، ای و پتاسیم را به رژیم غذایی خود اضافه کنید. به علاوه افرادی که از اورلیستات یا اولسترا استفاده می کنند، مولتی ویتامین را نیز به این مکمل ها اضافه می کنند.
 
 منبع
  umm.edu

دیدگاه‌ها

افزودن دیدگاه جدید

کد امنیتی

This question is for testing whether or not you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.

CAPTCHA ی تصویری
کاراکترهای نمایش داده شده در تصویر را وارد کنید.