علایم کمبود ویتامین D

ویتامین D یک ویتامین بسیار مهم است که اثرات بالقوه ای بر سیستم های بدن دارد.
برخلاف سایر ویتامین ها، ویتامین D همانند یک هورمون عمل می کند و هریک از سلول های بدن می تواند گیرنده آن باشد.
وقتی پوست در معرض نورآفتاب قرار می گیرد، بدن، ویتامین D را از کلسترول می سازد.
ویتامین D در غذاهایی مثل ماهی چرب و محصولات لبنی غنی شده با ویتامین D یافت می شود اما جذب این ویتامین بتنهایی از طریق رژیم غذایی بسیار سخت و دشوار است.
مصرف روزانه ویتامین D معمولا 400 تا 800 واحد است اما بیشتر کارشناسان معتقدند که افراد باید ویتامین D را بیشتر از این میزان مصرف کنند.
کمبود ویتامین D بسیار شایع است. طبق آمارها، حدود 1 بیلیون نفر در جهان دارای سطح پایینی از ویتامین D هستند.
طبق مطالعه سال 2011، 41.6 درصد از بزرگسالان در امریکا دچار کمبود ویتامین D هستند. این تعداد در اسپانیا تا 69.2 درصد و در امریکایی های اهل افریقا به 82.1 درصد رسیده است.

از عوامل خطر کمبود ویتامین D می توان به موارد زیر اشاره کرد:

•    داشتن پوست تیره
•    سالمندان
•    اضافه وزن یا چاقی
•    عدم مصرف ماهی یا لبنیات
•    زندگی در مناطقی که دسترسی به نورآفتاب کمتر است
•    استفاده از کلاه یا پوشش بدن هنگام بیرون رفتن
•    در خانه ماندن

**افرادی که نزدیک خط استوا زندگی می کنند و در معرض نورآفتاب هستند، کمتر دچار کمبود ویتامین D می شوند چون پوست آنها، ویتامین D را به مقدار کافی تولید می کند و با این روش، نیاز بدن به این ویتامین برطرف می شود.
بیشتر افراد نمی دانند که دچار کمبود ویتامین D هستند چون علایم کمبود این ویتامین عموما نامحسوس و پنهان است. بنابراین کمبود این ویتامین براحتی قابل تشخیص نیست حتی اگر اثر منفی بر کیفیت زندگی بگذارد.
 

در اینجا به علایم کمبود ویتامین D اشاره می کنیم:

1-اغلب اوقات بیمار بودن

Research-Approaches-in-the-Study-of-Respiratory-Diseases.jpg

یکی از مهمترین نقش های ویتامین D، تقویت سیستم ایمنی است بنابراین با مصرف ویتامین D می توان با ویروس ها و باکتری های بیماری زا مقابله کرد.
ویتامین D تعامل مستقیمی با سلول هایی دارد که با عفونت یا بیماری مقابله می کنند.
در صورت ابتلا به بیماری بخصوص سرماخوردگی یا آنفلوآنزا، پایین بودن سطح ویتامین D می تواند بیماری را تشدید کند.
مشاهدات نشان داد که بین کمبود ویتامین D و عفونت های مجرای تنفسی مثل سرماخوردگی، برونشیت و ذات الریه ارتباط وجود دارد.
بسیاری از مطالعات نیز نشان دادند که مصرف روزانه مکمل ویتامین D با دوز 4000 واحد می تواند خطر ابتلا به عفونت های مجرای تنفسی را کاهش دهد.
در یک مطالعه روی افراد مبتلا به بیماری مزمن ریه، مشخص شد افرادی که بشدت دچار کمبود ویتامین D بودند، بعد از مصرف یک دوز بالا به مدت 1 سال بهبود یافتند.

**خلاصه: ویتامین D نقش مهمی در کارکرد سیستم ایمنی دارد. یکی از شایعترین علایم کمبود ویتامین D، افزایش خطر ابتلا به بیماری ها یا عفونت هاست.

2-خستگی

iStock-507532152.jpg

خستگی می تواند دلایل زیادی داشته باشد و کمبود ویتامین D یکی از این دلایل است.
متاسفانه اغلب اوقات خستگی به عنوان یک دلیل بالقوه نادیده گرفته می شود.
مطالعات موردی نشان دادند که پایین بودن سطح ویتامین D موجب خستگی شده که اثرات بسیار منفی بر کیفیت زندگی دارد.
در یک مطالعه موردی، زنی که از خستگی مزمن و سردرد رنج می برد، سطح ویتامین D او تنها 5.9 نانوگرم بود که بسیار پایین بود. سطح ویتامین D کمتر از 20 نانوگرم به عنوان کمبود قلمداد می شود. با مصرف مکمل ویتامین D، سطح ویتامین D او به 39 نانوگرم رسید و علایم او برطرف شد.  
حتی اگر سطح ویتامین D پایین نباشد، می تواند تاثیر منفی بر میزان انرژی داشته باشد.
یک مطالعه مشاهده ای نشان داد که بین ویتامین D و خستگی زنان ارتباط وجود دارد.
مطالعات نشان داد زنان با سطح ویتامین D کمتر از 20 نانوگرم یا 21-29نانوگرم، بیشتر از خستگی شکایت می کنند تا زنانی که سطح ویتامین D آنها بیشتر از 30 نانوگرم است.
مطالعه دیگر روی پرستاران زن نشان داد که رابطه قوی بین سطح پایین ویتامین D و خستگی وجود دارد.
محققان دریافتند که 89درصد از پرستاران دچار کمبود ویتامین D هستند.

**خلاصه: خستگی شدید می تواند یکی از علایم کمبود ویتامین D باشد. مصرف مکمل می تواند به بهبود میزان انرژی کمک کند.  

3-استخوان و کمر درد

woman-with-neck-backache-standing-front-blue-background_23-2148032388.jpg

ویتامین D به روش های مختلف به حفظ سلامت استخوان کمک می کند.
ویتامین D، جذب کلسیم را در بدن افزایش می دهد.
درد استخوان و کمر می تواند از علایم ناکافی بودن سطح ویتامین D باشد.
مطالعات مشاهده ای نشان دادند که بین کمبود ویتامین D و کمر درد مزمن ارتباط وجود دارد.
یکی از مطالعات به بررسی رابطه بین سطح ویتامین D و کمردرد در بیش از 9 هزار زن سالمند پرداخت که نتیجه نشان داد زنانی که دچار کمبود ویتامین D بودند، بیشتر دچار کمر دردهای شدید می شدند.
در یک مطالعه کنترلی، افرادی که دچار کمبود ویتامین D بودند، دو برابر بیشتر از افرادی که سطح ویتامین D آنها در حد نرمال بود، درد استخوان را در پاها و مفاصل تجربه کردند.

**خلاصه: پایین بودن سطح ویتامین D می تواند از دلایل درد استخوان و کمردرد مزمن باشد.

4-افسردگی

Overeating_depression-1.png

افسردگی می تواند از علایم کمبود ویتامین D باشد.
در مروری بر مطالعات، محققان به رابطه بین کمبود ویتامین D و افسردگی بخصوص در سالمندان اشاره کردند.  
با تحلیل 65درصد از مطالعات مشاهده ای مشخص شد که بین کمبود ویتامین D و افسردگی ارتباط وجود دارد.
از سوی دیگر، اکثر آزمایشات کنترلی که بار علمی بیشتری نسبت به مطالعات مشاهده ای داشتند، به رابطه بین این دو مورد اشاره نکردند.
به هرحال محققان با تحلیل مطالعات نشان دادند که دوزهای ویتامین D در مطالعات کنترلی غالبا بسیار کم بوده است.
به علاوه آنها متذکر شدند که برخی از مطالعات بقدر کافی طولانی نبوده تا اثر مصرف مکمل ها بر افسردگی مشخص شود.
برخی مطالعات کنترلی نشان دادند که دادن مکمل ویتامین D به افرادی که دچار کمبود این ویتامین هستند، به بهبود افسردگی آنها بخصوص افسردگی فصلی که در طول ماه های سرد سال رخ می دهد، کمک می کند.

**خلاصه: افسردگی با کمبود ویتامین D ارتباط دارد و برخی مطالعات نشان دادند که مصرف مکمل ویتامین D موجب بهبود افسردگی می شود.

5-ترمیم زخم و جراحات

The-Art-and-Science-of-Wound-Care-Nursing.jpg

کند شدن روند ترمیم زخم و جراحات بعد از جراحی می تواند از علایم کمبود ویتامین D باشد.
نتایج یک مطالعه آزمایشگاهی نشان داد که ویتامین D می تواند تولید ترکیباتی که برای تشکیل پوست جدید و ترمیم زخم و جراحت ضروری است را افزایش دهد.
یک مطالعه روی افرادی که تحت جراحی دندان قرار گرفته بودند، نشان داد که روند ترمیم بدلیل کمبود ویتامین D به خطر می افتد.
همچنین شواهد نشان داد که نقش ویتامین D در کنترل التهاب و مقابله با عفونت برای ترمیم بسیار مهم است.
 نتایج یک تحلیل روی بیماران دیابتی مبتلا به عفونت پا نشان داد افرادی که دچار کمبود شدید ویتامین D بودند، علایم التهابی بیشتری را نشان دادند که این علایم می تواند روند ترمیم را کندتر کند.
متاسفانه تحقیقات بسیار کمی در مورد اثرات ویتامین D بر ترمیم زخم و جراحات در افراد مبتلا به کمبود ویتامین D صورت گرفته است.
با این حال یک مطالعه نشان داد وقتی بیماران مبتلا به زخم پا که دچار کمبود ویتامین D بودند، با این ویتامین درمان شدند، اندازه زخم به طور متوسط تا 28 درصد کوچکتر شد.

**خلاصه: ناکافی بودن سطح ویتامین D منجر به کندتر شدن روند ترمیم زخم بعد از جراحی، آسیب یا عفونت می شود.

6-شکستگی استخوان

broken-bone-1440x1000.png

ویتامین D نقش مهمی در جذب کلسیم و متابولیسم استخوان دارد.
بیشتر سالمندانی که دچار شکستگی استخوان می شوند، نیاز به مصرف کلسیم بیشتری دارند. با این حال سالمندان ممکن است دچار کمبود ویتامین D نیز باشند.
کاهش تراکم مواد معدنی در استخوان، نشانه فقدان کلسیم و سایر مواد معدنی است. همین مسئله، سالمندان بخصوص زنان را در معرض خطر شکستگی استخوان قرار می دهد.
نتیجه یک مطالعه روی بیش از 1100 زن میانسال که در دوره یائسگی قرار داشتند، نشان داد که بین پایین بودن سطح ویتامین D و کاهش تراکم مواد معدنی در استخوان ارتباط قوی وجود دارد.
با این حال یک مطالعه کنترلی نشان داد زنانی که دچار کمبود ویتامین D بودند، با مصرف دوز بالای ویتامین D هیچ بهبودی را در تراکم مواد معدنی در استخوانهایشان مشاهده نکردند.
صرفنظر از این یافته ها، مصرف ویتامین D بقدر کافی و نگه داشتن سطح آن در حد مطلوب می تواند راهکار خوبی برای حفظ توده استخوان و کاهش خطر شکستگی باشد.  

**خلاصه: کاهش تراکم مواد معدنی در استخوان می تواند علامت کمبود ویتامین D باشد. از همین رو هرچه سن بالاتر رود، مصرف این ویتامین برای حفظ توده استخوان اهمیت زیادی دارد.

7-ریزش مو

woman-hair-loss.jpg

ریزش مو غالبا به استرس نسبت داده می شود و مطمئنا یکی از موارد شایع می باشد. وقتی ریزش مو شدید باشد، می تواند نتیجه یک بیماری یا کمبود موادمغذی باشد.
ریزش مو در زنان با کم شدن سطح ویتامین D ارتباط دارد، گرچه تحقیقات بسیار اندکی در این زمینه صورت گرفته است.
آلوپسیا یک بیماری خودایمن است که با ریزش شدید موی سر و سایر اعضای بدن همراه است. این بیماری با راشیتیسم ارتباط دارد. راشیتیسم، بیماری است که باعث نرم شدن استخوان در کودکان بدلیل کمبود ویتامین D می شود.
کم شدن سطح ویتامین D با بیماری آلوپسیا ارتباط داشته و می تواند یکی از عوامل خطر ابتلا به این بیماری باشد.
یک مطالعه روی افراد مبتلا به آلوپسیا نشان داد که پایین آمدن سطح ویتامین D با ریزش شدید مو ارتباط دارد.
در یک مطالعه موردی، مصرف موضعی این ویتامین موجب درمان ریزش مو در یک پسر جوان با نقص در گیرنده ویتامین D شد.
بسیاری از غذاها و مواد مغذی می توانند بر سلامت مو تاثیر بگذارند.

**خلاصه: ریزش مو می تواند علامت کمبود ویتامین D در زنان یا بیماری خودایمن آلوپسیا باشد.

8-درد عضله

7DceLgR4szFyHjpUorjwoFh9gpg9dAq6oGvaa7rhQLyUjF37ipYAQuhA1nHPnJEqCD6PVvmC8YLRUYFVFMCLE.jpg

اغلب اوقات پی بردن به دلایل درد عضله بسیار مشکل است.
برخی شواهد نشان می دهند که کمبود ویتامین D می تواند از دلایل درد عضله در کودکان و بزرگسالان باشد.
نتیجه یک مطالعه نشان داد که 71 درصد افرادی که از درد مزمن رنج می برند، دچار کمبود ویتامین D هستند.
گیرنده ویتامین D در سلول های عصبی nociceptor وجود دارند که درد را حس می کنند.
نتیجه یک مطالعه روی موش ها نشان داد که کمبود ویتامین D منجر به درد و حساسیت بدلیل تحریک گیرنده های عصب در عضلات می شود.
برخی مطالعات نشان دادند که مصرف دوز بالای ویتامین D می تواند انواع دردها را در افرادی که دچار کمبود این ویتامین هستند، کمتر کند.
یک مطالعه روی 120 کودک دچار کمبود ویتامین D که از درد عضله رنج می بردند، نشان داد که یک دوز ویتامین D می تواند تا 57درصد درد عضله را کاهش دهد.

**خلاصه: بین درد عضله و کم شدن سطح ویتامین D ارتباط وجود دارد و این ارتباط می تواند بدلیل تعامل بین ویتامین D و سلول های عصب حس کننده درد باشد.

کلام آخر:

کمبود ویتامین D بسیار شایع است و اکثر افراد از آن بی اطلاع هستند چون علایم کمبود ویتامین D نامحسوس است یعنی بسختی می توان فهمید که آیا مشکلات فرد بدلیل کمبود ویتامین D است یا دلیل دیگری دارد.
در صورتی که فرد تصور می کند دچار کمبود ویتامین D است، باید به پزشک مراجعه کند تا پزشک با انجام آزمایش، سطح ویتامین D را چک کند.
خوشبختانه کمبود ویتامین D براحتی جبران و برطرف می شود. با قرار گرفتن در معرض نورآفتاب، مصرف غذاهای غنی از ویتامین D مثل ماهی چرب یا محصولات لبنی غنی شده با ویتامین D می توان سطح ویتامین D را افزایش داد.
جبران کمبود ویتامین D بسیار ساده و راحت است و مصرف این ویتامین برای سلامت بسیار مفید است.
   
تنظیم: زهرا محبی(کارشناس ارشد تغذیه)

دیدگاه‌ها

افزودن دیدگاه جدید