علائم کمبود و مسومیت ویتامین دی

علایم جذب زیاد ویتامین دی چیست؟
تاکنون هشدارهایی در مورد جذب زیاد ویتامین دی از طریق قرار گرفتن در معرض نورآفتاب وجود نداشته است اما بسیاری از افراد، اطلاعات کافی در مورد جذب زیاد ویتامین دی ندارند. جذب زیاد ویتامین دی عواقب و پیامدهای بدی بدنبال دارد و مصرف دوز بالای ویتامین دی عواقب و پیامدهای خطرناکی بهمراه دارد. تعیین حد بالای ویتامین دی که قابل تحمل است (UL) به جلوگیری از هرگونه مشکل کمک می کند اما بحث های زیادی در مورد حد مصرف ویتامین دی وجود دارد. به نظر می رسد که سطح ویتامین دی بالاتر از 150 نانوگرم، نقطه ای است که در آن برخی مشکلات بوجود می آید اما برخی پیشنهاد می دهند که سطح بالاتر از 120 نانوگرم باید به عنوان آستانه درنظر گرفته شود. مشکلاتی مثل هایپرکلسمیا (افزایش سطح کلسیم درخون، ضعف، سرگیجه، یبوست، بی اشتهایی و رسوب کلسیم)، هایپرکلسی اوریا (افزایش سطح کلسیم در ادرار) و هایپرفسفاتمیا (افزایش سطح فسفات در خون) ناشی از جذب زیاد ویتامین دی می باشد. در بلندمدت، افزایش سطح کلسیم در خون منجر به سفت شدن عروق و بافت و درنهایت آسیب به قلب، عروق خونی و کلیه ها می شود. تحقیقات نشان دادند که دوزهای بسیار بالای ویتامین دی می تواند خطر شکستگی استخوان را افزایش دهند. مطالعه روی 2256 زن 70 ساله به بالا نشان داد که طی 5 سال، زنانی که دوزهای بسیار بالای ویتامین دی را مصرف کرده بودند، 15 درصد بیشتر افتادن بر زمین را تجربه کردند و 26 درصد دچار شکستگی شده اند.

تعیین UL برای مصرف مکمل های ویتامین D بدین صورت می باشد:
 

اطفال      1 تا 3 ساله  4 تا 8 ساله 9 تا 18 ساله      بالاتر از 19 سال
IOMمجموعه پزشکی  1000 تا 1500 واحد   2500 واحد   3000 واحد 4000 واحد        4000 واحد
انجمن غدد درون ریز    2000 واحد  4000 واحد  4000 واحد 4000 واحد 10هزار واحد

       
  
فرضیه ها در مورد حد بالای ویتامین دی برگرفته شده از این حقیقت است که شما می توانید 10 هزار تا 25 هزار واحد ویتامین دی را از طریق قرار گرفتن در معرض نورآفتاب در یک روز بدست آورید. IOM عنوان می کند که زیاد نشستن در آفتاب موجب مسمومیت با ویتامین دی نمی شود زیرا تابش مداوم نورآفتاب به پوست و گرم شدن آن موجب تشکیل D3 شده و همزمان این ویتامین تجزیه می شود. مطالعات نشان دادند که مصرف دوز بالاتر از 10 هزار واحد در بلندمدت می تواند به کلیه و بافت ها آسیب بزند اما این آسیب فقط با مصرف ویتامین در بلندمدت رخ می دهد. نتیجه یک مطالعه نشان داد که مصرف 50 هزار واحد ویتامین دی طی چند ماه می تواند باعث مسمومیت شود. اخیرا یک مطالعه نشان داد که دوز بالای ویتامین D (20 هزار تا 40 هزار واحد در هفته) باعث افزایش جزئی هموگلوبین AIC و پروتئین واکنشی C (CRP) و کاهش HDL سرم (کلسترول خوب) می شود. بهترین راه برای جلوگیری از هرگونه مشکل، مصرف دوز مناسبی از ویتامین دی برای جبران و برطرف کردن هرگونه کمبود و همچنین چک کردن سطح ویتامین دی در خون بعد از چندماه و کم کردن دوز به سطح معین است بشرطی که سطح ویتامین دی به حد نرمال رسیده باشد.
هیچ اختلاف نظری درباره نقش ویتامین دی در سلامت بدن وجود ندارد و بیشتر افراد دچار کمبود یا ناکافی بودن سطح ویتامین دی درخون هستند. بهترین و راحت ترین روش برای آزمایش سطح ویتامین دی، وسیله ای مشابه دستگاه تست قندخون است که می تواند نقش مهمی در جبران و برطرف کردن کمبود ویتامین D داشته باشد. تغییر سبک زندگی، رژیم غذایی و مصرف منظم مکمل ویتامین دی، کلیدهایی برای حل و اصلاح پاندمی کمبود ویتامین دی می باشد.

کمبود ویتامین دی:

VitaminD

چه مقدار ویتامین دی کافی است؟
ویتامین D: یک قرص شگفت انگیز
ویتامین دی یک ویتامین محلول در چربی است که جذب کلسیم و فسفر را تنظیم کرده و کارکرد سیستم ایمنی را در حد طبیعی نگه می دارد. این ویتامین یک ماده مغذی ضروری و مهم برای استحکام استخوان هاست.

ویتامین D به دو شکل یافت می شود: D2 (که از طریق موادغذایی بدست می آید) و D3 (که از قرار گرفتن در معرض نورآفتاب بدست می آید).

وقتی پوست در معرض نورآفتاب قرار می گیرد، ویتامین دی در بدن ساخته و تولید می شود. بنابراین شما می توانید از طریق خوردن برخی موادغذایی و مکمل ها، ویتامین D را جذب کنید. کافی بودن سطح ویتامین D بسیار مهم است بنابراین در صورتی که دچار کمبود ویتامینD هستید، آن را درمان کنید.

مزایا و فواید ویتامین دی:

 ویتامین دی می تواند سیستم ایمنی را تقویت کند، کارکرد عضله را بهبود بخشد و از سلامت قلب حفاظت کند و به رشد مغز کمک کند. ویتامین دی می تواند خطر ابتلا به ام. اس و افسردگی را کاهش دهد.  

ویتامین دی و سلامت استخوان:
بدن برای جذب کلسیم و فسفر موجود در مواد غذایی نیاز به ویتامین D دارد تا بتواند استخوان های محکم و قوی را بسازد. کمبود ویتامین دی باعث تحلیل استخوان، کاهش تراکم استخوان و افزایش شانس شکستگی استخوان می شود. کمبود این ویتامین می تواند باعث راشیتیسم در کودکان و استئومالاسیا در بزرگسالان شود. علایم استئومالاسیا شامل ضعف و درد استخوان می باشد.

ویتامین دی و ام. اس:
بالا بودن سطح ویتامین دی با کاهش خطر ابتلا به ام. اس ارتباط دارد. اخیرا یک مطالعه نشان داد که ویتامین D می تواند سرعت پیشرفت بیماری ام. اس را کمتر کند، گرچه رابطه بین ویتامین دی و ام. اس هنوز مشخص نیست. به علاوه مشخص نیست که آیا کاهش سطح ویتامین دی باعث ابتلا به ام. اس می شود یا اینکه ویتامین دی نتیجه این بیماری است. ام. اس در مناطق شمالی استوا شایعتر است و این نشان می دهد که مقدار نورآفتابی که به بدن می تابد با احتمال ابتلا به ام. اس ارتباط دارد. بنابراین اگر سطح ویتامین D بالا باشد، افراد کمتر به ام. اس مبتلا می شوند. مصرف مکمل ویتامین دی می تواند برای بیماران ام. اس مفید باشد اما دوز آن هنوز تعیین نشده است.

ویتامینD و دیابت:
دیابت نوع 2 بیماری است که بدن بدرستی انسولین استفاده نمی کند و سطح قندخون از حد طبیعی بالاتر می رود. محققان در حال بررسی این موضوع هستند که آیا ویتامین D می تواند به تنظیم سطح قندخون کمک کند. به علاوه ویتامین دی به جذب کلسیم کمک می کند و کلسیم نیز به کنترل قند خون کمک می کند. مطالعات نشان دادند که افراد با کمبود ویتامین دی بیشتر در معرض خطر ابتلا به دیابت نوع 2 در اواخر عمر هستند اما این رابطه هنوز مورد تایید قرار نگرفته است. برای تعیین اینکه آیا مکمل ویتامین دی می تواند به افراد مبتلا به دیابت نوع 2 کمک کند، نیاز به تحقیقات بیشتری است.

ویتامین D و کاهش وزن:
چاقی یکی از عوامل خطری است که با کاهش سطح ویتامین دی ارتباط دارد زیرا هرچه وزن بیشتر باشد، بدن به ویتامین دی بیشتری نیاز دارد. مطالعات نشان دادند که کمبود ویتامین D می تواند خطر چاقی را در اواخر عمر افزایش دهد. یک مطالعه کوچک نشان داد که زنان با کاهش سطح ویتامین دی، بیشتر مستعد اضافه وزن و چاقی هستند. ویتامین دی و کلسیم می توانند به عنوان سرکوب کننده اشتها محسوب شوند.

کمبود ویتامین D و افسردگی:
بین کاهش سطح ویتامین D و افسردگی ارتباط وجود دارد اما مطالعات، نتایج ترکیبی را نشان دادند. از همین رو نیاز به تحقیقات بیشتری است. گیرنده های ویتامین دی در مغز با ابتلا به افسردگی ارتباط دارند. ویتامین D بخودی خود نمی تواند با افسردگی مقابله کند اما بیمارانی که داروهای ضدافسردگی به همراه ویتامین دی مصرف کردند، با کاهش علایم افسردگی مواجه شدند.

نورآفتاب و ویتامینD:
ساده ترین راه برای جذب ویتامین D، قرار گرفتن در معرض نورآفتاب یا نشستن در آفتاب بخصوص تماس با اشعه های ماورابنفش است. هرچه پوست در تماس با آفتاب باشد، بدن ویتامین بیشتری را تولید می کند. با نیم ساعت نشستن در آفتاب، پوست به رنگ صورتی درمی آید. این بدین معناست که اگر شما پوست خوبی داشته باشید، معمولا طی 30 دقیقه پوست به رنگ صورتی در می آید. در چنین شرایطی، نشستن در آفتاب به مدت 15 دقیقه برای تولید ویتامین D3 کافی است. هرچه پوست تیره تر باشد، مدت زمان بیشتری باید در آفتاب بمانید تا ویتامین D تولید شود. مقدار ویتامین دی که از طریق نورآفتاب بدست می آید، به اوقات روز، نوع پوست، محل زندگی و مقدار پوستی که در معرض آفتاب قرار می گیرد، بستگی دارد.

موادغذایی حاوی ویتامینD:
به طور کلی، قرار گرفتن در معرض نورآفتاب بهترین راه برای جذب ویتامین D است. اکثر موادغذایی حاوی مقادیر اندکی از ویتامین دی است که نیاز بدن را به طور کامل برطرف نمی کند.

vitamin D

غذاهای غنی از ویتامین D:
•    ماهی چرب مثل سالمون
•    جگر گوساله
•    زرده تخم مرغ
•    شیر
•    آب پرتقال غنی شده با ویتامین D
•    غلات غنی شده
•    غذای کودکان

خوراکی های غنی از ویتامینD برای صبحانه:
اگر نمی توانید ویتامین دی را بقدر کافی از نورآفتاب بدست آورید، برخی خوراکی ها در بازار وجود دارند که حاوی ویتامین D هستند. این خوراکی ها را می توانید در وعده صبحانه میل کنید. بیشتر خوراکی هایی که معمولا برای وعده صبحانه مصرف می شوند، غنی از ویتامین دی هستند. مقدار ویتامین دی موجود در این خوراکی ها روی برچسب آنها درج شده است.

خوراکی های غنی از ویتامین D برای وعده صبحانه:
•    شیر
•    غلات
•    آب پرتقال
•    نان
•    ماست
•    زرده تخم مرغ
 

مکمل های ویتامین D:

اگر بقدر کافی در معرض نورآفتاب نیستید، موادغذایی بخوبی نمی توانند نیاز شما را به ویتامین D برطرف کنند. در این صورت، پزشک به شما توصیه می کند که از مکمل ویتامین D استفاده کنید. ویتامین دی به دو شکل یافت می شود: ویتامین D2 (ارگوکلسیفرول) که در موادغذایی یافت می شود و ویتامین D3 (کوله کلسیفرول) که از طریق قرار گرفتن در معرض نورآفتاب بدست می آید. اکثر مکمل های ویتامین دی حاوی ویتامین D3 هستند که معمولا گیاهی نیستند. اگر شما نگران این موضوع هستید، پزشک می تواند مکمل ویتامین D2 را به شما تجویز کند.
 

کمبود ویتامین D:

افرادی که از نورآفتاب بیزار هستند یا نسبت به شیر آلرژی دارند و یا رژیم گیاهخواری را دنبال می کنند، در معرض خطر کمبود ویتامین D هستند. سیاه پوستان بیشتر در معرض خطر کمبود ویتامین D هستند زیرا رنگدانه ملانین، توانایی پوست را برای ساخت ویتامین D بعد از قرار گرفتن در معرض نورآفتاب کاهش می دهد. از دیگر عوامل خطر که باعث کمبود ویتامین دی می شود، می توان به موارد زیر اشاره کرد:
•    پوشاندن کامل بدن یا استفاده از کرم ضدآفتاب
•    چاقی یا جراحی معده
•    کودکان شیرخوار و کودکانی که مکمل ویتامین دی مصرف نمی کنند
•    سکونت در مناطق شمالی که کمتر در معرض تابش آفتاب قرار دارند
•    سالمندی (پوستشان نازکتر است)
•    بارداری

علایم کمبود ویتامین D:
علایم کمبود ویتامین D می تواند بسیار عمومی باشد. این علایم ممکن است شامل درد و خستگی باشد و یا ممکن است بدون علامت باشد. در صورتی که کمبود ویتامین D شدید باشد، درد استخوان و کاهش تحرک دیده می شود. در بزرگسالان، کمبود شدید ویتامین D، استئومالاسیا نام دارد و در کودکان، کمبود شدید این ویتامین منجر به راشیتیسم (نرمی استخوان و ضعف استخوان ها) می شود.

آزمایش ویتامین D:
یک آزمایش خون ساده بنام تست 25-هیدروکسی ویتامین D می تواند سطح ویتامین دی را در خون اندازه گیری کند.
سطح ویتامین دی با واحد نانوگرم به ازای هر میلی لیتر اندازه گیری می شود. 20 تا 50 نانوگرم سطح مناسب و کافی برای سلامت استخوان و بدن می باشد و سطح کمتر از 12 نانوگرم نشانه کمبود ویتامین D است.
بیشتر کارشناسان معتقدند که سطح بالای ویتامین D به میزان 35 تا 40 نانوگرم نشانه سلامت بدن است. سطوح بالاتر از این رقم، نشانه مزایا و فواید بیشتر برای بدن نمی باشد.

مقدار صحیح ویتامین D چقدر است؟

  • مقدار مصرف ویتامین D، روزانه 600 واحد برای سنین 1 تا 70 ساله است.
  • کودکان زیر 1 سال نیاز به 400 واحد
  • افراد 71 ساله به بالا نیاز به 800 واحد ویتامین دی دارند.
ویتامین دی

ویتامین D و شیردهی:
مقدار ویتامین D در شیرمادر بسیار جزئی است. از آنجایی که کودکان باید از نور مستقیم آفتاب دور نگه داشته شوند و از محافظ برای جلوگیری از صدمات پوستی به آنها استفاده شود لذا عموما این کودکان بقدر کافی این ویتامین را در بدنشان ندارند.
آکادمی پزشکان اطفال در امریکا (APP) به مادران توصیه می کنند که باید 400 واحد از مکمل ویتامین D را به کودکشان بدهند. مکمل های بدون نسخه مثل مکمل های مولتی ویتامین حاوی مکمل ویتامین D برای کودکان می باشد.

ویتامین D برای نوجوانان:
بیشتر کودکان، ویتامین دی را از طریق رژیم غذایی جذب نمی کنند که همین موضوع، آنها را در معرض خطر کمبود ویتامین دی و راشیتیسم قرار می دهد. آکادمی پزشکان اطفال در امریکا توصیه می کند که کودکان زیر 1 سال باید روزانه 400 واحد مکمل ویتامین D دریافت کنند و نوجوانان باید 600 واحد ویتامین D مصرف کنند. در مورد مصرف مکمل ویتامین دی و مقدار مناسب آن برای کودکان با پزشک اطفال صحبت کنید.

مصرف زیاد ویتامین D:
مصرف زیاد ویتامین D موضوع مهمی است که باید مورد توجه قرار گیرد. دوز 4 هزار واحد ویتامین دی باعث بروز عوارض جانبی مثل آنورکسیا، افزایش ادرار، آریتمی قلب و سنگ کلیه می شود. افزایش ویتامین دی معمولا ناشی از مصرف زیاد مکمل هاست. جذب زیاد ویتامین دی از طریق نورآفتاب ممکن نیست و بدن معمولا میزان تولید این ویتامین را تنظیم می کند.

مصرف بیش از حد ویتامین D و عوارض جانبی آن:
وقتی افراد، مکمل های ویتامین D را زیاد مصرف کنند، هایپرویتامینوز D (اوردوز ویتامین دی) رخ می دهد. وقتی سطح ویتامین D در بدن ازحد طبیعی بالاتر رود، سطح کلسیم بالا می رود و منجر به هایپرکلسمیا می شود.

علایم هایپرکلسمیا شامل موارد زیر می باشد:
•    آنورکسیا
•    افزایش ادرار
•    آریتمی قلب
•    خستگی
•    تشنگی زیاد
•    کم آبی بدن
•    یبوست
•    ضعف عضلات
•    استفراغ، تهوع و خواب آلودگی
•    بالارفتن فشار خون
بافت هایی که در اثر مسمومیت با ویتامین D دچار آسیب می شوند، شامل:
•    قلب
•    عروق خونی
•    کلیه

ویتامین دی

تداخل ویتامین D با داروها:

مکمل ویتامین D می تواند در عملکرد انواع داروها تداخل ایجاد کند.
استروئیدها می توانند در متابولیسم ویتامین D تداخل ایجاد کنند و بر جذب کلسیم تاثیر بگذارند.
داروهای کاهش وزن مثل اورلیستات (Xenical و Alli) و داروی کاهنده کلسترول مثل کلسترامین (Questran, LoCholest, prevalite) می توانند جذب ویتامین D و سایر ویتامین های محلول در چربی را کاهش دهند.
داروهایی که برای کنترل تشنج استفاده می شوند مثل فنوباربیتول و فنیتوئین (دیلانتین) می توانند متابولیسم ویتامین D را افزایش و جذب کلسیم را کاهش دهند.
استاتین ها و داروهای ادرارآور می توانند سطح ویتامین D را افزایش دهند. در صورت مصرف هریک از این داروها و همچنین مصرف مکمل ویتامین D با پزشک صحبت کنید.

ویتامین D و سرطان کولون:
برخی مطالعات نشان دادند که سطح بالای ویتامین D می تواند خطر ابتلا به سرطان را کاهش دهد. برای تعیین اینکه آیا کاهش سطح ویتامین D در خون می تواند خطر سرطان را افزایش دهد و یا کافی بودن مکمل ویتامین D می تواند از سرطان پیشگیری کند، نیاز به تحقیقات بیشتری است.

ویتامین D و سایر سرطان ها:
محققان در حال بررسی رابطه احتمالی بین ویتامین D و سایر سرطان ها هستند. برخی تصور می کنند که ویتامین دی می تواند به پیشگیری از سرطان کولون، پروستات و سینه کمک کند اما شواهدی در این زمینه وجود ندارد و مشخص نیست که آیا ویتامین D می تواند از سرطان پیشگیری کند و یا خطر ابتلا به آن را افزایش دهد. یک مطالعه نشان داد که کاهش سطح ویتامین D می تواند خطر سرطان پانکراس را افزایش دهد. ویتامین D و اسیدهای چرب امگا 3 می توانند خطر ابتلا به سرطان، بیماری قلبی و سکته را کاهش دهند.

ویتامین D و بیماری قلبی:
کاهش سطح ویتامین D با افزایش خطر سکته و بیماری قلبی ارتباط دارد. از سوی دیگر کمبود شدید ویتامین دی می تواند باعث مسمومیت و آسیب به قلب، عروق خونی و کلیه ها شود. در مورد مصرف مقدار مناسبی از ویتامین D با پزشک صحبت کنید.

نقش ویتامین D در زوال عقل:
یکی از عوامل خطر کاهش سطح ویتامین D، سن است. هرچه سن بالاتر رود، پوست نازک تر می شود و بدن نمی تواند ویتامین D موردنیاز را تولید کند. کاهش سطح ویتامین D با افت حافظه ارتباط دارد. ویتامین D می تواند یک عامل بسیار مهم برای پیشگیری از زوال عقل و فراموشی باشد.

تنظیم: زهرا محبی(کارشناس ارشد تغذیه)

برای مطالعه مقالات بیشتر در این زمینه اینجا را کلیک کنید.

دیدگاه‌ها

افزودن دیدگاه جدید

محصولات مرتبط

محصول مرتبط وجود ندارد